Ζεύγη αντιθέτων

«Είχε παρατηρήσει ότι, ενώ τα πάντα εκφράζονταν σε ζεύγη αντιθέτων στην περιοχή του ειδέναι, ή καλύτερα σε διπολική βάση, π.χ. ευτυχία – δυστυχία, γέννηση – θάνατος, το ειδέναι έδειχνε μια περίεργη στενότητα, σαν να μη μπορούσε να περιλάβει ολόκληρο το πολικό ή αντιθετικό ζεύγος μέσα του. Γι αυτό κατέφευγε σε μια πράξη βίας. 

 Έκοβε δηλαδή το ζεύγος «ευτυχία» από το ζεύγος «ευτυχία – δυστυχία» ή μόνο τη γέννηση από το ζεύγος «γέννηση – θάνατος.» Μ’αυτό τον τρόπο παρουσίαζε μια ικανότητα εκλογής. Αλλά η εκλογή του μεροληπτούσε υπέρ του ευχάριστου, μ’άλλα λόγια, το ειδέναι έδειχνε μια σαφή προτίμηση προς το ηδύ, προς το ευχάριστο και μια απέχθεια προς τον έτερο πόλο του ευχάριστου. Έτσι ανακήρυσσε σε απόλυτη αξία το αντικείμενο της εκλογής του, που ήταν πάντα το ηδύ.

 Αλλά ο έτερος πόλος είναι υπαρκτός, είτε τον αγνοεί κανείς είτε όχι. Και αργά ή γρήγορα, με την εναντιόδρομη κίνηση του κύκλου, το ηδύ εκτοπίζεται από τον αντίθετο πόλο του, το δυσ-ηδύ. 

Αυτού του είδους την τυφλότητα και μονομέρεια δεν την είχε η ενεργοποιημένη σκέψη της Εγωμονάδας όσο αυτή παρεπιδημούσε στην περιοχή του ειδέναι. Η δική της σκέψη είχε τόση ευρύτητα ώστε να περιλαμβάνει ταυτόχρονα και τους δυο πόλους των αντιθετικών ζευγών. Γι αυτό ποτέ δεν πίστεψε στην ηδονή ή στην επιβολή σαν απόλυτες αξίες. Τις έβλεπε σαν καταστάσεις με σύντομη διάρκεια, με συνέπεια να υπόκεινται στο νόμο της αλλαγής ή της μετατροπής στο αντίθετό τους. Πως, λοιπόν, να ζήλευε όσους είχαν τα μέσα για μια Ζωή γεμάτη απολαύσεις; Πώς να πίστευε ότι η ευτυχία ήταν ταυτόσημη με τις απολαύσεις ενός κόσμου που διέπεται από την κυριαρχία της εναντιοδρομίας, δηλαδή των αντιθετικών ζευγών;

Ο επόμενος συλλογισμός φυσικό ήταν να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η «Ευτυχία» - αν υπήρχε – δεν θα έπρεπε να έχει καμιά σχέση με το ευχάριστο, αφού το ευχάριστο, αντισταθμίζεται από το πολικό του ταίρι, το δυσάρεστο. 

Στη συνέχεια έκανε τη διαπίστωση ότι ενώ το ειδέναι της επιστήμης αναγνωρίζει τα αντιποδικά ζεύγη, τουλάχιστον το ζεύγος «γέννηση – θάνατος», που διέπει όλα τα ανθρώπινα όντα, το συναισθηματικό ειδέναι – ακόμα και των επιστημόνων – υφίσταται αυτή την τεράστια αλλοίωση και αρνείται να προσλάβει και τους πόλους των αντιθετικών ζευγών. 

Έπειτα από τις παραπάνω παρατηρήσεις, το Εγώ συνειδητοποίησε ότι βρισκόταν αντιμέτωπο με μια σκόπιμη και αφύσικη διαστρέβλωση των νόμων της φύσης. Έριξε μια ματιά γύρω του και έφριξε από το θέαμα μιας ανθρωπότητας που πεισματικά αρνιέται ό,τι δυσάρεστο και είναι τυφλά προσκολλημένη στο ευχάριστο, το οποίο αποκαλεί «ευτυχία». Και το χειρότερο είναι ότι δεν μπορεί ή δεν θέλει να δει τα γεγονότα καταπρόσωπο. Αντίθετα, πιστεύει τυφλά και ανεξέλεγκτα το σύνθημα: «Η ευτυχία βρίσκεται στην ευχαρίστηση που προσφέρουν οι ηδονές και η επιβολή.»

Δεσμοτροπια

«Το Παν ρέει μέσα και έξω. Κάθε πράγμα έχει τη διάρκειά του. Κάθε πράγμα εξελίσσεται και κατόπιν εκφυλίζεται. Η ταλάντωση του εκκρεμούς εκδηλώνεται σε όλα. Ο χρόνος της αιώρησης προς τα δεξιά είναι ίσος με το χρόνο της αιώρησης του προς τα αριστερά. Ο ρυθμός αντισταθμίζει.» (Κυμβάλειον - η αρχή του Ρυθμού)

Η αρχή του ρυθμού εκδηλώνεται ως μια μετρημένη κίνηση- ταλάντευση. Μπορεί να γίνει κατανοητή με το παράδειγμα της κίνησης του εκκρεμούς καθώς και  της παλίρροιας και της άμπωτης των υδάτων. Συνδέεται στενά με την αρχή της πολικότητας (κάθε τι έχει δυο πλευρές, δυο πόλους, ένα ζεύγος αντιθέτων).  

Παραθέτω  εδώ ένα σύνδεσμο με μια προσπάθεια ανάλυσης της αρχής του ρυθμού (πολικότητας), σε σχέση με τις ψυχικές καταστάσεις του ανθρώπου.

http://pomegranate4711.blogspot.gr/2013/07/blog-post.html

 

Το περιβάλλον είναι ένας αστάθμητος παράγοντας

Η Σοφία έχει δώσει έμφαση σε πολλά σημεία του έργου της στον πόλο «δυσαρέσκεια» προς το ειδέναι, (την εξωστρεφή ροπή, τη γνώση που απορρέει από την φαινομενικότητα). Η δυσαρέσκεια αναγκάζει τον άνθρωπο να ερευνήσει την πηγή και την αιτία της, καθώς έχει απογοητευτεί από την φευγαλέα και ασταθή κατάσταση της εξωτερικής ζωής. Σε πρώτο επίπεδο συνειδητοποιεί ότι εξαρτάται από το περιβάλλον για την εκπλήρωση των επιθυμιών του. Σε δεύτερο επίπεδο ότι το περιβάλλον είναι ένας αστάθμητος παράγοντας. Σε τρίτο επίπεδο ότι η ανθρώπινη δομή είναι τραγική, με την έννοια ότι καθορίζεται από εξωτερικές επιδράσεις. Όμως, αυτός ακριβώς ο πόλος της δυσαρέσκειας, είναι και το στοιχείο που θα τον κάνει να αναζητήσει την ευτυχία στο εσωτερικό του.

Να σημειώσουμε όμως ότι η Σοφία πίστευε πως η ολοκλήρωση και η ανάπτυξη της Συνειδητότητας δεν είναι για όλους τους ανθρώπους. Αυτή τη θέση της την έχει αναλύσει με πολύ καλή επιχειρηματολογία. Σχετικά μπορεί κανείς να διαβάσει στα αποσπάσματα για τους μονούς και διπλούς ανθρώπους, τον φωτεινό πυρήνα και τους γενέθλιους τόπους, που θα αναρτηθούν προσεχώς. 

«Ας δεχτούμε ότι η φαινομενική αιτία του άγχους και της ανασφάλειας οφείλεται στο γεγονός μιας ερωτικής απογοήτευσης ή στο ότι δεν αρέσει κανείς στο άλλο φύλο ή στο ότι δεν βρίσκει αναγνώριση από το περιβάλλον. 

Τα γεγονότα είναι πραγματικά. Κανείς δεν το αμφισβητεί. Και το ειδέναι αποδίδει το άγχος σ’αυτά. Αλλά το συν-ειδέναι διακρίνει αμέσως ότι η αιτία του κακού βρίσκεται στην εξάρτηση του ατόμου από τους άλλους (από το περιβάλλον) για την εκπλήρωση των επιθυμιών του. Οι επιθυμίες βρίσκονται μέσα του και γίνονται αισθητές σαν έλλειψη. Η εκπλήρωση βρίσκεται έξω του και εξαρτάται από το περιβάλλον. 

Αυτή είναι η πρώτη διαπίστωση του συν-ειδέναι. Η δεύτερη είναι πιο νευραλγική. Το περιβάλλον είναι ένας αστάθμητος παράγων, που κανείς δεν μπορεί να τον υποχρεώσει να εκπληρώσει τις ατομικές του επιθυμίες ή να καλύψει τις δικές του ανάγκες. Είναι αδύνατο να εκβιάσει το περιβάλλον, να το αναγκάσει να τον υπηρετήσει. 

Η Τρίτη διαπίστωση κερδίζει σε βάθος επειδή ανακαλύπτει μια τραγική ποιότητα στη δομή του ανθρώπου. Γιατί, ποιος θα αρνηθεί ότι δεν είναι τραγικό να είναι κανείς φτιαγμένος έτσι ώστε να εξαρτά την εκπλήρωση των επιθυμιών του από ένα αδιάφορο περιβάλλον, που δεν γνοιάζεται για τη δική του ευτυχία;

Στη συνέχεια, δεν βρίσκει νόημα σ’αυτό το παιχνίδι της παρουσίας του αιτήματος της ευτυχίας μέσα στον άνθρωπο και της εξάρτησης, για την εκπλήρωσή της, από αστάθμητους εξωτερικούς παράγοντες. Οπότε, αν δεν βρει νόημα σ’αυτό το παιχνίδι, το διαγράφει σαν απατηλό. Μ’άλλα λόγια, βλέπει ότι μια επιθυμία που εξαρτάται από το περιβάλλον για την εκπλήρωσή της δεν μπορεί να είναι πραγματική επιθυμία. Και ότι ευτυχία που εξαρτάται από τέτοιες επιθυμίες, δεν μπορεί να είναι πραγματική ευτυχία. Αν η φορά της ευτυχίας είναι εξωστρεφής, απαιτώντας την εκπλήρωσή της απ’έξω, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει, αργά ή γρήγορα, τη δυστυχία, αφού δεν ελέγχει την εξωτερική πραγματικότητα. 

Τι γίνεται τώρα, αν το αίτημα για ευτυχία αλλάξει τη φορά του, χάρη στο συν-ειδέναι και στραφεί προς τα μέσα, προς το εσωτερικό του ανθρώπου;»

Δεσμοτροπια